Ballina Bota ANALIZA/ Alarmi i shkencëtarëve: Shtresa e akullit të Groenlandës po shkrihet shtatë...

ANALIZA/ Alarmi i shkencëtarëve: Shtresa e akullit të Groenlandës po shkrihet shtatë herë më shpejt sesa në vitet 1990

Shkalla dhe shpejtësia e humbjes shumë më e lartë se sa pritej, duke kërcënuar përmbytjen për qindra miliona njerëz

Shtresa e akullit të Greenlandës po shkrihet shumë më shpejt nga sa mendohej më parë, duke kërcënuar qindra miliona njerëz nga përmbytjet dhe duke sjellë disa nga efektet e pakthyeshme të emergjencës klimatike shumë më afër.

Akulli humbet nga Grenlanda shtatë herë më shpejt sesa në vitet 1990 dhe, sipas të dhënave, madhësia dhe shpejtësia e humbjes së akullit është shumë më e lartë se sa pritej në studimet globale të shkencës klimatike.

Kjo do të thotë që niveli I deteve ka të ngjarë të rritet me 67 cm deri në vitin 2100, rreth 7 cm më shumë sesa parashikimi kryesor i IPCC. Një normë e tillë e rritjes do të rrezikojë 400 milion njerëz çdo vit, në vend të 360 milion që pritet nga IPCC, deri në fund të shekullit.

Rritja e nivelit të detit gjithashtu rrit rrezikun e stuhive, kur stuhitë më të dhunshme bëhen më të predispozuara në rajonet bregdetare për shkak të ngrohjes globale. Këto ndikime ka të ngjarë të ndikojnë në zonat bregdetare në të gjithë botën.

“Këto nuk janë ngjarje të pamundura ose ndikime të vogla,” tha Andrew Shepherd, një profesor i vëzhgimit të tokës në Universitetin e Leeds, një nga autorët kryesorë të studimit. “[Këto ndikime] po ndodhin dhe do të jenë shkatërruese për komunitetet bregdetare.”

Greenlanda ka humbur 3.8 tonë akull që nga viti 1992 dhe shkalla e humbjes së akullit është rritur nga 33 miliardë ton në vit në vitet 1990 në 254 miliardë ton në vit në dhjetë vitet e fundit. Akulli i Grenlandës kontribuon drejtpërdrejt në ngritjen e nivelit të detit pasi shkrihet sepse mbështetet në një masë të madhe toke, ndryshe nga akulli i detit lundrues që përbën pjesën më të madhe të kapakut të akullit të Arktikut.

Rreth gjysma e humbjes së akullit nga Grenlanda është për shkak të shkrirjes së shkaktuar nga temperaturat e sipërfaqes së ajrit, e cila u rrit shumë më shpejt në Arktik sesa mesatarja globale, dhe pjesa tjetër është për shkak të përshpejtimit të rrjedhës së akullit në det nga akullnajat, e drejtuar nga oqeani i ngrohtë.

Oqeanet kanë thithur pjesën më të madhe të nxehtësisë së tepërt nga prishja e klimës sonë dhe pjesën më të madhe të dioksidit të karbonit, por ato po arrijnë kufijtë e aftësisë së tyre. Rritja e nivelit të detit nxitet jo vetëm nga shkrirja e akullit, por nga zgjerimi termik i deteve gjatë ngrohjes së tyre.

Madhësia dhe shpejtësia e humbjes së akullit befasuan ekipin e 96 shkencëtarëve polarë pas rezultateve. Ushtrimi ndër-krahasues mbi ekuilibrin masiv të akullit përfshinte 26 anketime të veçanta të Groenlandës nga 1992 në 2018, me të dhëna nga 11 satelitë të ndryshëm dhe krahasime të vëllimit, rrjedhës dhe gravitetit të përpiluar nga ekspertë nga Mbretëria e Bashkuar, NASA në Shtetet e Bashkuara dhe Agjensia Evropiane e Hapësirës.

Erik Ivins, nga Laboratori i Propulsionit të Avionëve të NASA-s në Kaliforni, theksoi se rezultatet – sondazhi më gjithëpërfshirës deri më tani në kapakun e akullit të dekadave të fundit – ishin bazuar në vëzhgime sesa në modele kompjuterike.

“Ndërsa simulimi i kompjuterit na lejon të bëjmë parashikime nga skenarët e ndryshimit të klimës, matjet satelitore japin prova prima facie,” tha ai.

Viti i pikut të humbjes së akullit, sipas vëzhgimeve, ishte viti 2011, kur humbën 335 miliardë ton akull. Që atëherë, norma mesatare është ngadalësuar në 238 miliardë ton në vit që nga viti 2013, por kjo nuk përfshin vëzhgimet më të fundit këtë verë, të cilat treguan një shpërbërje edhe më të përhapur.

Qeveritë takohen në Madrid për javën e dytë të bisedimeve të rëndësishme të KB për reagimin global ndaj urgjencës së klimës. Aktivistët u irrituan nga ritmi i ngadaltë i negociatave, pavarësisht rritjes së protestës publike, përfshirë një marshim prej 500,000 njerëzve nëpër qendrën e kryeqytetit Spanjoll të udhëhequr nga aktivistja suedeze e klimës Greta Thunberg.

Miqtë e aktivistit për klimën e Tokës, Rachel Kennerley thanë: “Jemi në një gjendje të jashtëzakonshme klimatike: ndikimet po bëhen gjithnjë e më intensive dhe më të shpejtë çdo ditë. Ky studim i fundit është edhe më shumë në një grumbull dëshmi gjithnjë në rritje. që tregojnë se ne kemi nevojë për veprim të vërtetë, jo fjalë të ngrohta, qeveritë duhet të ndalojnë zvarritjen e këmbëve dhe të ofrojnë shkurtime të vërteta në emetimet dhe mbështetje të vërtetë për njerëzit në nevojë, të cilët tashmë po përjetojnë efektet shkatërruese të prishjes së klimës “.

IPCC është standardi i artë për shkencën e klimës, por disa ekspertë kanë frikë se rezultatet e tij nuk marrin parasysh potencialin e “pikave pa kthim”, pragjet përtej të cilave shpërbërja e klimës përshpejtohet dhe bëhet katastrofike dhe e pakthyeshme.

Louise Sime, një shkencëtare britanike e studimit të Antarktikut për klimën, tha: “Ky zbulim duhet të jetë shqetësues i madh për të gjithë ata që preken nga ngritja e nivelit të detit. Nëse kjo shkallë shumë e lartë e humbjes së akullit vazhdon, është e mundur që disa ndodhi që janë parashikuar të ndodhin mund të arrijnë më herët nga sa kemi menduar më parë. “(Përktheu nga The Guardian Sedio Zgjana)